1-
شنوايي و عملكرد گوش
گوش خیلی
پیچیده تر از آن است که در ظاهر دیده می شود . کار گوش خارجی
که در دو طرف سر جای دارد ، فقط جمع آوری صداها ست .
شنیدن صدا
، در بخش ظریف و پیچده ای انجام می گیرد که درون جمجمه است .
حس شنوایی انسان بسیار حساس ( البته شنوایی برخی از جانوران
حساستر از شنوایی انسان است )، ولی گوش بعضیها اغلب در اثر
بالا رفتن سن و یا حادثه ای حسا سیتش را از دست می دهد . حادثه
ممکن است سر و صدای بیش از اندازه شهری
باشد که در آن زندگی می کنیم . عضو اصلی شنوایی "گوش" می باشد
که علاوه بر شنیدن اصوات ، در حفظ تعادل نیز به انسان کمک می
کند .شنیدن اصوات در حفظ تعادل نیز به انسان کمک می کند. اندام
تعادل باعث می شود به طور عادی و بدون خم شدن و یا افتادن حرکت
کنیم . اندامهای تشخیص وضعیت سر نیز در گوش داخلی جای دارد
. این اندامها حفظ تعادل بدن و راه رفتن منظم را حتی در
تاریکی که چشم نمی تواند چیزی را ببیند آسان
می کند .
گوش از سه
قسمت خارجی میانی و داخلی تشکیل یافته است .گوش میانی امواج را
انتقال داده و به قسمت داخلی می رساند.گوش داخلی امواج صوتی را
به شکل قابل فهم برای انسان تبدیل میکند.
گوش به طور
مجزا به سه بخش تقسیم می شود : گوش خارجی ، گوش میانی و گوش
داخلی . گوش خارجی :شامل لاله گوش و کانال گوش می باشد
که کانال گوش به طول تقريبي 2.5 سانتيمتر درفرد بالغ مي باشد
كه به پرده گوش يا پرده صماخ منتهی می شود .
گوش
میانی : فضایی است که در پشت پرده گوش قرار دارد و مملو از
هوا می باشد و درون آن سه عدد استخوانچه های گوش ( چکشی ،
سندانی ، رکابی ) قرار دارند که ارتعاش صوتی را منتل می نمایند
و همانند يك تقويت كننده صوت ( آمپلي فاير ) صداها را از گوش
خارجي به گوش داخلي منتقل مي كند .
گوش
داخلي
: پیچیده ترین بخش
گوش است و اندامهای حسی شنوایی و تعادل بدن در آن جای دارند .
این بخش ، ظریف و حفره مانند است و از بافت بسیار حساسي
ساخته شده است و درون حفره ای در جمجه که استخوان
مارپیچی نام دارد جای می گیرد . این استخوان لوله های
ظریفی به نام غشای حلزونی را
حفاظت می کند . حلزون گوش ، قسمتی از گوش داخلي
است که مسوول درك انواع صدامي باشد. این عضو از لوله ای
مارپیچی تشکیل شده که 2و 3/4 بار به دور خود
پیچیده است و شكل حلزوني بوجودآورده است . حلزون انرژی ارتعاشی
را به ایمپالسهای عصبی تبدیل می کند که مغز آن را به عنوان صوت
تفسیر می نماید . سه لوله نیم حلقوی به نام
مجرای نیمدایره
کار حرکت سر را تنظیم می کنند . در انتهای
هریک از مجاری بر آمدگی ای است که بدان حباب تعادل می گویند .
در حباب تعادل اندامهای حسی تعادل قرار گرفته است
. در نقطه ای که سه مجرا به هم می رسند برجستگی ای به
نام انبانچه تعادل ( اوتریکول ) قرار دارد
و نزدیک آن برجستگی دیگری به نام کیست تعادل ( ساکول ) است .
تمام ساختمان این قسمت در ارتباط با تغییر وضعیت سر درجهات
مختلف و حالات مختلف خطي و دوراني مسوول مي باشد.
عملكرد
گوش :
بخش بیرونی
گوش،لاله گوش از ماده قابل انعطاف غضروفی تشکیل شده است.شکل
لاله گوش ،
آن را قادر می سازد تا اصوات را جمع آوری کند و به
مجرای گوش هدایت کند . لاله گوش انسان
وضعیت ثابتی دارد ، ولی
در بیشتر جانوران لاله گوش می تواند مانند دستگاه ارادی حرکت
کند و
جهت صوت را تشخیص دهد . انسان معمولا با چرخاندن سر ،
مسیر صوت را تشخیص می دهد .
قدرت تشخیص مسیر صوت در انسان از
جانورانی که گوش متحرک دارند کمتر است . البته انسان
می تواند
با سه درجه اختلاف ,مسیر
صوت را تشخیص دهد . در انتهای مجرای گوش ، پرده گوش
یا پرده
صماخ جای دارد . سطح مجرای گوش خارجي از پوست نازکی تشکیل شده
است و در طول
آن موهای کوتاهی دیده می شود . در سرتاسر مجرای
گوش غده های کوچکی است که ماده مومی چسباناکي ترشح می کنند .
موم با کمک موهای کوتاه ، مانع از رسیدن گرد و غبار و حشرات
ریز به داخل گوش می شود و در نتیجه روی پرده گوش
تمیز می ماند . تمیز بودن مجرا و پرده گوش سبب می شود ، صداها
بهتر شنیده شود به همين علت است كه توصيه مي شود به هيچ عنوان
در هيچ سني گوش پاك كن را جهت تميز كردن داخل گوش كرد .چرا كه
باعث فرودادن اين مواد چسبناك به داخل شده و گير كردن آنها در
انتهاي مجرا نزديك پرده گوش مي شود و ديگر به راحتي توسط حركت
آهسته مژكها به سمت خارج هدايت نمي شود .
پرده گوش عضوی
نازک و صنوبری شکل است ( به شکل قلب ) که انتهای مجرای گوش را
می پوشاند .از طرف دیگر با فضای گوش میانی ارتباط دارد . جنس
آن از ماهیچه های فیبری متقاطع است که آن را مقاوم می سازد .
اگر چیز نوک تیزی بدان برخورد کند ، آن را سوراخ می کند .
یکی از استخوانهای گوش میانی ( استخوان چکشی )
به مرکز پرده گوش متصل است . امواج صوت از راه مجرای گوش به
پرده گوش برخورد می کند.نیروی امواج صوتی پرده گوش رامرتعش می
سازد . این مرحله ,نخستین
بخش از مراحل عمل شنيدن است .
کار گوش میانی
تقویت شدت امواج صوتی است و نیز اصوات را به گوش داخلی که
اندام شنوایی در آن جای دارد،منتقل می کند.ارتعاشات باسه
استخوانچه بسیارکوچک تقویت و منقل می شوند . نخستین آنها
استخوان چکشی كه به پرده گوش چسبیده است.وقتی که پرده گوش
مرتعش می شود ، استخوان چکشی حرکت می کند .استخوان چکشی ،
استخوان سندانی را به حرکت در می آورد . این استخوان با رشته
های ظریف بافت پیوندی به استخوان چکشی متصل است و حالت آزاد
دارد و به راحتی در حفره گوش میانی حرکت می کند . استخوان
سندانی به گونه ای به چکشی متصل است که کوچکترین حرکت را پنجاه
برابر تقويت مي كند . استخوان سندانی به کوچکترین استخوان گوش
میانی یعنی استخوان رکابی متصل است .استخوان رکابی به پرده
غشایی نازکی به نام دریچه بیضی چسبیده است . دریچه بیضی با گوش
داخلی مرتبط است . ارتعاشات صوتی از پرده گوش
عبور می کند و به استخوانچه ها را به حرکت
ارتعاشی در می آورد و از دریچه بیضی خارج می شود . اندامهای
گوش میانی بسیار با اهمیت اند و باید از خطر آسیب پذیری بدور
باشند . حفره گوش میانی پر از هواست وقتی که به مکان بسیار
بلند یا خیلی پایین می رویم ، هوا درون گوش منبسط یا منقبض می
شود و اصطلاحا گوش كيپ مي شود. فشار زیاد ممکن است به پرده گوش
آسیب رساند یا آنکه آنرا پاره کند . برای جلوگیری از آسیب ،
لوله بلندی به نام اوستاش ( شیپور استاش ) فضای گوش میانی را
با حلق مرتبط می سازدوکار آن حفظ تعادل فشار هوا میان گوش
میانی و فشار هوای خارج است . هوایی که درون لوله استاشی جابه
جا می شود ، سبب می گردد گاهی صداهایی در گوش بشنویم.وسیله
حفاظت دیگری نیز در گوش میانی هست .هنگامی که هوا بر اثر صدای
بسیار بلندی منبسط می شود ، ماهیچه های کوچکی که که پرده گوش
را فرا گرفته اند ، از ارتعاش بیش از اندازه آن جلوگیری می
کنند . ماهیچه کوچک دیگری ارتباط استخوان سندانی را از رکابی
جدا می سازد و انتقال ارتعاش را به دریچه بیضی قطع می کند و
مانع از رسيدن صداهاي بلند با شدت خودشان به گوش داخلي مي شوند
و آنها را كاهش مي دهد.
در گوش داخلی
، سازوکار (مکانیسم ) حرکات پرده گوش و استخوانهای گوش میانی
به شکلی
از انرژی تبدیل می شود . انرژی حاصل در طول رشته های
عصبی تا مغز حرکت می کند .وظیفه دریافت ارتعاشات با اندامی به
نام حلزون گوش است . حلزون بخشی از لابیرنت گوش است و اندامی
است پیچیده که از یک طرف پهن است( قاعده حلزون) و از طرف دیگر
باریک (راس حلزون) . برای شناخت ساختمان حلزون بهتر است آن را
مثل لوله شیپوری شکل تصور کنیم که در طول حلزون
سه لوله جدای از هم قرار گرفته است مانند
سه لوله ای که با فشار در کنار هم به هم فشرده شده باشند .
دریچه بیضی در قسمت قاعده حلزون با لوله بالایی مربوط است .
لوله پائینی از راه دریچه گرد با گوش میانی مرتبط است و لوله
بالایی و پایینی از ماده ای به نام
پری لنف پر شده است . و به
بخش دهلیزی مشهور است . لوله وسط که بسیار باریک است و حجم کمی
از حلزونه را اشغال کرده است مجرای یا ( بخش حلزونی نام دارد )
این لوله محتوی ماده ای است به نام آندولنف.سه لوله را دو پرده
به نام غشای فوقانی و غشای پایه از هم جدا می کند. سلولهایی در
مجرای حلزونی هستند که ارتعاشات صوتی را به علائم عصبی تبدیل
می کنند . علایم عصبی از راه عصب شنوایی به مغز هدایت می شوند
. کار تبدیل ارتعاش به علائم عصبی به عهده اندام کورتی است
اندام کورتی در تمام طول حلزون جای دارد
و شامل این قسمتها است
: 1) نوار ظریف و نازک به نام غشای پوشاننده شناور 2) سلولهای
شنوایی روی غشای پایه قرار دارند . اطلاعات رسیده به حلزون گوش
، مانند علائم الکتریکی پیچیده ای گوش را ترک می کند. در اندام
کورتی ، 23000 سلول گیرنده است که هر کدام
می تواند یک علامت
تولید کند . از هر سلول شنوایی یک رشته عصب نازک جدا می
شوند.این رشته ها با هم عصب شنوایی را می سازند. عصب شنوایی از
سی هزار رشته نازک عصبی تشکیل شده است . تعدادی از این رشته ها
، مربوط به تعادل هستند. هر یک از پیامهای عصبی به تنها بسیار
ساده اند . سلول های حسی جریان پیوسته ای از علائم الکتریکی
کوچک تولید می کنند و هنگامی که مژه های سلولهای عصبی در اندام
کورتی خم می شوند و سلولها تحریک می گردند ، پیامهای عصبی به
سرعت تولید می شوند . عصب شنوایی پیامها را
بسیار سریع به مغز می رساند ، ولی سرعت آن به اندازه ای است که
همه علائم بتوانند به مرکز شنوایی برسند . هر سلول شنوایی می
تواند در هر ثانیه 20000 علامت تولید کند اما عصب شنوایی فقط
1000 علامت را در هر ثانیه انتقال می دهد . بخشی از این مشکل
با انتقال پیامها از راه اعصاب شنوایی متفاوت حل می شود . ولی
باز هم تعداد زیادی از علائم از دست می روند . این کار سبب
می
شود از شنیدن علائم تصادفی که نیازی به شنیدن آنها نیست کاسته
شود و علائم باقیمانده مختصر و خالص می گردد.
عصب شنوایی
بسیار کوتاه است و علائم را به قسمت پایین مغز و در نزدیکی گوش
هدایت می کند . در جایی از مغز طی عمل بسیار پیچیده ای پیامها
به بخشها ی گوناگون می رود .در طول مسیر بعضی از پیامها به دو
بخش مجزای مغز می رسند . احتمالا این عمل سبب می شود اصواتیکه
از هر گوش می رسد با هم مقایسه شود تا بتوانیم جهت صوت را
تشخیص دهیم .
میلیونها
علامت کوچک و بزرگ الکتریکی در هر دقیقه از رشته های عصبی گوش
به سطح مغز می رسد حرکت علائم در منطقه کوچکی که در دو طرف مغز
است تمام می شود .این منطقه را مرکز شنوایی یا قشر شنوایی می
گویند . هیچ کس به درستی نمی داند چگونه
مغز از تمام علائم صوتی استفاده می کند . آنچه تا کنون کشف شده
این است که علائم مشخص با آنچه در مغز محفوظ است
، مقایسه می شود .
کار حافظه از
لحظه تولد شروع می شود و مانند مجموعه ای از تجربیات در مغز
انبار می شود . هنگامی که علامتی به مغز می رسد ، آن علامت را
با آنچه قبلا در حافظه داشت مقایسه می کند و تشخیص می دهد .
انسان می تواند در سن پانزده سالگی حدود 500000 گونه را
شناسایی کند . صداهای جدید طبقه بندی و با دیگر صداها مقایسه
می شوند . کار دیگر حافظه بررسی اصوات است . پس از بررسی است
که یا طبقه می شوند ویا فراموش می گردند .شاید علت اینکه برخی
صداهای ناموزون مثل کشیدن ناخن روی حلبی ، بسیار خوشایند و
مضطرب کننده اند این باشد که این صداها براحتی در حافظه جای
نمی گیرند . حقیقت اینکه ,
اگر چه سازوکار عملکرد گوش بخوبی شناخته شده ولی هنوز کار مغز
بسیار شگفت انگیز و جزو اسرار است .
2- كم
شنوايي چيست ؟ ( علائم – انواع -
علل بروز – تاثیرات آن )
در
حدود یک سوم افراد بین سنین 65 تا 74 سال و
نصف اشخاص 85 سال به بالا ، مشکلات شنوایی دارند . آنها ممکن
است در مکالمات
بعضی از لغات را اشتباه بشنوند ، در یک کنسرت
موسیقی بعضی از نت ها را نشنوند و به زنگ
در پاسخ ندهند .مشکلات شنوایی می تواند جزئی (نشنیدن صداهای
خاص ) تا شدید (کری کامل) باشد.
ممکن است بعضی
از افراد نپذیرند که مشکلات شنوایی دارند . اما اگر آنها خبر
نداشته یا درمان نشده باشند
، این مشکلات می تواند بدتر شود .
سالمندانی که نمی توانند بشنوند ممکن است افسرده شده یا از
دیگران
کناره گیری کنند تا از ناکامی یا خجالت نفهمیدن آنچه که
دیگران می گویند دوری کنند . آنها ممکن است به
بستگان و
دوستانی که زیر لب صحبت نمی کنند یا عملا بلند صحبت نمی کنند
بدگمان شوند . بسیار ساده
است که به اشتباه به افراد پیر فقط
به خاطر اینکه آنها بخوبی نمی توانند بشنوند نسبت گیج ،بی حواس
,
بی توجه یا
عدم همکاری بدهیم . اگر شما مشکل شنوایی دارید می توانید به
پزشک گوش و حلق و بینی
مراجعه کنید تا شما را به کلینیک شنوایی
شنجی ارجاع دهد تا درصورت لزوم سمعک تجویز می شود.
علائم شایع
مشکلات شنوایی عباتنداز:
*فهمیدن لغات
برایتان دشوار است .
*صدای صحبت
شخص دیگر را نشنیده یا احساس میکند زیر لب سخن می گوید ،به
ویژه اگر این *مشکل در محیط پر سر و صدا بیشتر باشد .
*بعضی صداهای
خاص آزاردهنده یا بلند هستند .
*یک صدای وزوز
یا زنگ می شنوید .
*برنامه های
تلوزیونی ،کنسرت یا موسیقی لذت بخش نیستند .
امروزه
بیش از یکصدو بیست میلیون نفردر سراسر جهان ازکاهش شنوایی عذاب
می باشند. فراواني كم شنوايي در نوزادان2-4در هزار است . كاهش
شنوايي فراوان ترين نقص حسي درانسان مي باشد.
كم شنوایی
انواع گوناگونی دارد:
1)كم شنوایی
ارثی:به دو نوع سندرومی(وجود درگیری همزمان قسمت های دیگر بدن)
و غیر سندرومی(وجود فقط ناشنوایی) تقسیم می شود.
2) كم شنوایی
غیرارثی:عللی نظیر عفونتهاي مکرر گوش ,
مننژیت,
سرخجه,
اوریون ,آنسفالیت,
صدمه به گوش و مصرف دارو
های سمی برای گوش را در بر می گیرند.
کاهش شنوایی
حسی عصبی معمولا درمان دارویی ندارد و می تواند به علت افزایش
سن ، قرارگیری در معرض نویز یا بیمارهای گوش بوجود آید .
تجهیزات شنوایی (سمعک ها) به طور خاص جهت کمک با این نوع کاهش
شنوایی طراحی می شوند .
كم شنوایی نیز
از نظر نوع در گیری قسمتهای مختلف گوش انواع مختلفی دارد:
-
كم شنوایی انتقالی: که به
دلیل اشکال در انتقال صوت به گوش داخلی- میانی (پرده گوش) می
باشدو غالبا داراي درمان دارويي و پزشكي است .
-
كم شنوایی حسی- عصبی: که عصب
شنوایی به دلایل مختلف از سلامت طبیعی برخوردار نیست.
-
كم شنوایی مختلط: که می
تواند دو مورد بالا را در برگیرد.
* بیشترین
علل رایج کاهش شنوائی حسی عصبی در فرکانسهای بالاعبارتنداز:
افزایش سن و
تاثیر آن بر روی شنوایی و قرار گیری زیاد و طولانی مدت در معرض
سر و صدای شدید و بلند شایعترین علل کاهش شنوایی حسی عصبی در
فرکانسهای بالا می باشند . معمولا 15%
افرادی که در سنین 64- 55 سالگی قرار دارند
، 30% افراد بین 74- 65 سالگی و 40% افراد
بالای 75 سال دارای کاهش شنوایی هستند که ارتباط را مختل و
متاثر می سازد.( از آنجا که اثر شنوایی
ناشی زا سر و صدا و سن بر روی فرکانسهای بالا می باشد و معمولا
فرکانسهای میانه و پایین در حد طبیعی حفظ می شوند توانایی کشف
و دریافت گفتار در این افراد خوب است اما تشخیص و تمایز گفتار
این افراد دستخوش تغییر می شود )
احتمالا هم
افزایش سن و هم قرارگیری در معرض سر و صدا ابتدا سلولهای مویی
خارجی ارگان کورتی را تخریب می نمایند و هنگامی که کاهش شنوائی
به حد شدید می رسد سلولهای مویی داخلی نیز تخریب و متاثر می
گردد. غیر از بیماری مینیر ، اغلب علل کاهش شنوایی
حسی عصبی ابتدا قاعده عشاء بازیلار را تغییر داده و
تخریب می کنند در نتیجه شنوائی اصوات با فرکانسهای بالا کاهش
می یابد هنگامی شنوائی بدتر می شود که بیشتر غشاء بازیلار و
رأس آن نیز تغییر کرده و تخریب شود و در واقع مناطق فرکانسی
فرکانسهای میانه و پایین هم تخریب شده است .
* تاثیر کاهش
شنوائی حسی عصبی فرکانسهای بالا بر ارتباط فرد :بیماران نمی
توانند وجود کاهش شنوائی را درک نمایند لذا از آهسته سخن گفتن
دیگران گله نموده و اطرافیان را مقصر می دانند . گفتار زنان و
بچه ها مشکلتر می شود زیرا محدوده صدای گفتاری آنان نسبت به
مردان بیشتر در فرکانسهای بالا است . اکثر بیماران در
موقعیتهای من تو من و چهره به چهره مثل حضور در مطب خوب عمل می
کنند و اما اثرات کاهش شنوائی فرکانسهای بالا در موقعیت های
شنیداری نامطلوب مثل محیطهای دارای سر و صدای زمینه ای یا در
گروهها و دسته جات و یا موقعی که فاصله گوینده زیاد باشد ،
بیشتر آشکار می شود .
اگر افراد به
شنوائی غیر قرینه ، وزوز یکرفه ، تغییرات ناگهانی در شنوائی ،
گیجی و سرگیجه و یا التهاب گوش میانی ( اوتیت میانی) شده باشد
باید به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه نماید . اگر بیمار از
مشکلات ارتباطی شکایت دارد (گله مند است) باید به یک
ادیولوژیست مراجعه نماید تا جهت توسعه و تکامل ارتباط بیمار یک
استراتژی مقرون به صرفه و مناسبی تعیین شود به طور نمونه ، اگر
بیمار هنگامی که همسرش از اطاق دیگر با او صحبت می کند مشکل
دارد و یا اینکه هنگاهی که یک سرو صدای زمینه ای قابل کنترل
وجود دارد دچار مشکل می شود ، را می توان با تغییر رفتار و
توصیه های مناسبی مشکل را بر طرف نمود و نیازی به تنظیم و
تجویز سمعک نمی باشد .
اگر افراد در
موقهیتهای ویژه و خاص مثل شنیدن صدای تلوزیون در سطحی که برای
دیگرا مناسب است و یا شنیدن از تلفن دچار مشکل است باید از
دستگاههای کمک شنیداری استفاده نماید . بنابراین اگر بیمار در
موقهیتهای گوناگون دچار مشکل باشد تجویز سمعک برایش توصیه می
شود . سمعکهای مدرن از لحاظ زیبایی شناسی خوش آیند و مطلوب و
راحت می باشند و درارای تکنولوژی بهبود شنوائی حتی در حضور سر
و صدای زمینه ای می باشند .
* پیر گوشی (
Presbyacusis)
: شایعترین مشکل شنوایی در سالمندان است . در واقع افراد با سن
بیشتر از 50 سال امکان دارد که هر ساله مقداری از شنوایی خود
را از دست بدهند . پیر گوشی
یک کاهش مدوام شنوایی است که به
تغییرات در اعصاب شنوایی مربوط میشود .
کاهش شنوایی که به همراه افزایش سن ایجاد می گردد پیر
گوشی نام دارد . پیر گوشی منجر به اختلال شنوائی دائم می شود .
زیرا سلولهای مویی در گوش شما آسیب دیده و دیگر ترمیم و بهبودی
نمی یابد . بر طبق آمار مؤسسه بین المللی بهداشت ، 15% افراد
با ن 64- 55 سال، و 40% افراد بالای 75 سال دارای کاهش شنوائی
هستند که بر ارتباطاتشان تأثیر می گذارد .
افراد
مبتلا به پیر گوشی عموما بیان می کنند که گفتار را می
شوند (کشف می کنند ) اما در فهمیدن معنای لغات دچار
مشکل می باشند . اصوات پیام گفتاری تغییر می یابند
زیرا شنوائی در حدوده فرکانسهای پایین وجد دارد و فرد
در دریافت واکه های گفتاری مشکلی ندارد اما کاهش
شنوائی موجود در محدوده فرکانسهای بالا دریافت
همخوانها را که اغب معنای گفتار را در بر می گیرند ،
کاهش داده و یا حذف می کند . شما باید توجه داشته
باشید که با قرارگیری در محیط های دارای نویز زمینه
مثل رستورانها و جشنها بیشتر می گردد . با پیشرفت
فرایند پیر گوشی شنوائی به مرور زمان بدتر می شود و
محدوده فرکانسهای پائین را هم متأثر و درگیر می سازد .
در بریموارد عصب شنوائی نیز دچار زوال می شود که منجر
به کاهش شنوائی درک گفتار می گردد و این کاهش درک
گفتار با میزان کاهش شنوائی روی ادیوگرام تطبیق نمی
کند .
کاهش شنوائی ناشی از پیر گوشی دائمی و همیشگی می باشد
و نمی توان به وسیله درمان و جراحی آن را برطرف نمود .
یک ادیولوژیست می تواند موقعیتها و وضعیتهایی را که
برای شما مشکل ایجاد می کند تعیین کند و راهکارهایی را
برای توسعه بهبودی موقعیت شما ارائه نماید . به عبارت
دیگر هنگامی که تلوزیون روشن است ، و سر صدای زمینه ای
( نویز زمینه ای )ایجاد می کند شما دچار مشکل
می شوید . راه حل ساده این است که تلوزیون را خاموش
نموده و سپس مشغول صحبت شوید . ممکن است شما در
موقعیتهای خاصی مشکل داشته باشید که نیاز به وسایل
تقویتی خاصی داشته باشد به طور مثال ، وسایلی وجود
دارد که صدای گفتار تلفنی را تقویت می نماید و یا
وسایلی طراحی شده اند که بر روی تلوزیون نصب می شوند و
صدای بلند گوی تلوزیون را برای سمعک شما تقویت می
نمایند.
اگر شما در موقعیتهای گوناگون دچار مشکل باشید نیاز به
استفاده از سمعک دارید . سمعکهای مدرن زیبا و راحت می
باشند . در ثانی ، سمعکهای جدید را می توان
برنامه ریزی کامپیوتری نمود لذا اگر شنوائی شما
تغییر یابد نیاز به جابجایی و تعویض سمعک شما با میزان
کاهش شنوایی تان تنظیم می شود .
3-
اديولوژيست (شنوايي شناس ) كيست ؟
آخرین
تصمیمات کمیته بررسی اهداف شنوایی
شناسی انجمن شنوایی ، گفتار و زبان آمریکا
( ASHA)
در دسامبر 1995 درباره اهداف رشته شنوایی شناسی و یا
به عبارت دیگر شرح وظایف شنوایی شناس به ترتیب زیر
اتخاذ شده است :
1-
شناسایی ، ارزیابی ، تشیخص ، تدبیر ، مدیریت و تفسیر
نتایج آزمونهای مربوط به ضایعات شنوایی ، تعادلی و
دیگر سیستمهای عصبی .
2-
معاینه گوش (اتوسکوپی ) و کنترل مجرای گوش خارجی جهت
خروج سرومن بمنظور ارزیابی شنوایی یا تعادل ، تهیه
قالب گوش اولیه ، تجویز وسایل حفاظت شنوایی ، و کنترل
افرادی که استفاده دائمی از سمعک دارند .
3-
انجام و تفسیر نتایج آزمونهای رفتاری ، الکترواکوستیک
، یا الکتروفیزیولوژیکی که برای ارزیابی عملکرد
شنوایی، تعادل و سیستم عصبی استفاده می شوند .
4-
ارزیابی و انجام اقدامات لازم برای بزرگسالان و کودکان
دچار اختلالات سیستم شنوایی مرکزی .
5-
نظارت ،سرپرستی و هدایت برنامه های غربالگری شنوایی
نوزادان .
6-
اندازه گیری و تفسیر پتانسیل های برانگیخته حسی و
حرکتی و دیگر آزمایشهای تشخیصی الکتروفیزیولوژیک
بمنظور کنترل الکتروفیزیولوژیک حین جراحی و ارزیابی
اعصاب مغزی .
7-
تدارک و فراهم نمودن مراقبت شنوایی با انتخاب ،ارزیابی
،تطبیق ، کمک به سازگاری و توزیع وسایل پروتزی برای
افت شنوایی ( مثل انواع سمعک ها ،وسایل کمک حسی
،تجهیزات کمکی شنوایی (HAD)،سیستم
های هشداردهنده و ارتباط تلفنی،وسیستمهای تلوزیونی
مجهز به تجهیزات نوشتاری (
captioningdevices
)
8-
ارزیابی افراد دچار آسیب شنوایی جهت داوطلب شدن برای
کاشت حلزون و فراهم نمودن تطبیق ، برنامه ریزی و انجام
بازتوانی ادیولوژیک بمنظور استفاده بهینه از پروتز
کاشت شده .
9- تدارک و
فراهم نمودن بازتوانی ادیولوژیک شامل تربیت شنیداری
,گفتار خوانی ،مدیریت
و تدابیر ارتباطی ،رشد مفاهیم زبان ،رشد مهارتهای شنیذاری و
مشاوره برای سازگاری روانی – اجتماعی با
آسیب شناسی موجود برای افراد دچار آسیب شنوایی و والدین آنها .
10- مشاوره به
مربیان مانند اعضای گروههای رشته های مختلف علمی از جمله
گروههای مدیریت ارتباطی ،مسائل آموزشی آسیب شنوایی ، برنامه
ریزی آموزشی آکوستیک کلاس درس و سیستمهای تقویت کننده در محوطه
های وسیع برای کودکان دارای افت شنوایی
11- پیشگیری
از آسیب شنوایی و حفظ عملکرد شنوایی با طرح ریزی ،انجام و
هماهنگی های شغلی ،برنامه های حفاظت شنوایی در مدارس و برنامه
های شناسایی.
12- مشاوره و
تدارک باز توانی برای افراد مبتلابه ضایعات تعادلی با استفاده
از نوتوانی ، درمان با تمرینات ورزشی و
بازتوانی حس تعادل .
13- طرح ریزی
و هدایت پژوهش های ادیولوژِی پایه ای و کاربردی برای افزایش
دانش و آگاهی افراد ،توسعه روش ها و برنامه های جدید و تعیین
کارایی ارزیابی و درمانهای موجود انتشار یافته های پژوهش به
دیگر متخصصین و عموم مردم .
14- اندازه
گیری نتایج علمی ،میزان رضایت مصرف کننده ،تاثیر،کارایی،و
مقرون به صرفه بودن تستها و برنامه های حفظ و توسعه کیفیت و
خدمات ادیولوژی .
15- اداره و
سرپرستی افراد متخصص و فنی که در حیطه شنوایی شناسی فعالیت
می کنند .
16- مشاوره به
افراد دارای آسیب شنوایی برای دستیابی به امکانات ،برنامه ها و
خدمات دولتی وخصوصی قابل استفاده ایشان .
17- ارزیابی و
اقدامات غیر پزشکی وزوزگوش با استفاده از بیوفیدبک ، پوشش
درمانی (ماسکینگ)سمعک ها ، آموزش و مشاوره وعلت یابی
20-مشاوره با
افراد ، موسسات دولتی و خصوصی و افراد دولتی ،یا به عنوان
شاهدی متخصص در زمینه تفسیر های قانونی یافته های ادیولوژی
،تاثیرات آسیب شنوایی و اختلالات سیستم تعادلی و حفاظت های
مناسب در مقابل نویز
21- مدیریت و
ارائه خدمات به بیمار ، به عنوان رابطی بین مصرف کننده ،
خانواده و موسسات برای کنترل وضعیت ادیولوژیک ،مدیریت و ارائه
توصیه هایی درباره برنامه ریزی های آموزشی و شغلی.
22- دادن
مشاوره به صنایع برای تولید و ارائه محصولات و تجهیزات مربوط
به اندازه گیری و کنترل عملکرد شنوایی و تعادلی .
23- مشارکت در
توسعه استانداردهای تخصصی و فنی
ادیولوژیست
متخصصی است که آموزشهایی در جهت ارزیابی و سنجش شنوایی درهمه
رده هاي سني , به ویژه استفاده از وسایل و تجهیزات تقویت
شنوایی (سمعک ) و توانبخشي شنيداري ,دریافت
می کند .
ادیولوژیست می
تواند افراد را در هر سنی که باشد مورد ارزیابی شنوایی قرار
دهد . افراد بسیار پیر و اطفال و کودکان و حتی نوزادانی که
تنها چند ساعت از زمان تولدشان گذشته را نیز می توان به وسیله
تستها و تجهیزات ویژه ارزیابی نمايد .
ادیولوژیست
درباره نتایج ارزیابی شنوایی با شما گفتگو می نما ید و توصيه
هاي لازم جهت اقدامات خاص را ارايه مي دهد .
اديولوژيست
شما را درباره هر نوع کاهش شنوایی آگاه می کند اما شما باید
درجه و میزان مشکلات شنیداری خود در محيط زندگي را به ما
بگویید .
ادیولوژیست
برای مشاوره سمعک به شما برنامه خواهد داد . در حین این ملاقات
شما اجازه خواهی یافت تا به وسیله یک یا چند سمعک موقعیتهای
گوناگون را گوش کنید . این موقعیتها شامل گفتار در حضور سر و
صدا ، گفتار در محیط ساکت و گفتار در فواصل مختلف می باشد .
سپس شما شخصا نسبت به اینکه آیا سمعک برایتان مفید است یا خیر
تصمیم خواهید گرفت ادیولوژیست درباره سایزهای مختلف سمعک ( پشت
گوشی ، داخل گوشی ، ...) و نوع سمعک (استاندارد یا قابل برنامه
ریزی) که مناسب حال شما و کاهش شنوایی شما باشد با شما مشاوره
و گفتگو می نماید .
4- ارزيابي
شنوايي نوزادان و اطفال
نوزاد از بدو تولد مي تواند
بشنود، مگر اينكه مبتلا به اختلالات شنوايي باشد. با رشد كودك،
او از گوشهايش براي دريافت حجم بسيار بالايي از اطلاعات درباره
دنياي اطرافش استفاده خواهد كرد،
كه در نتيجه مغز او را به رشد
بيشتر تحريك مي كند و نهايتا منجر به رشد برخي تواناييهاي
فيزيكي او از قبيل نشستن، غلت زدن، خزيدن و راه رفتن روي دو پا
مي شود.اختلال شنوایی یکی از شایع ترین
ناهنجاری های مادرزادي است که در صورت عدم
کشف رشد گفتار ، زبان و شناخت را به تأخیر خواهد افکند.
اغلب نوزادان با سلامت سيستم شنوايي به دنیا می آیند,
با اين حال ,
نرخ بروز کم شنوایی دو طرفه معنی دار در بخش شیرخواران عادی 1
تا 3 در 1000 و در بخش مراقبت های ویژه
نوزادان 2 تا 4 در 1000 بالغ می باشد . در حال حاضر سن کشف کم
شنوایی آنقدر بالاست که متاسفانه بخش مهمی از دوره حیاتی زبان
آموزی كه " دوره حساس "در نوزادان و کودکان خرد سال اطلاق مي
شود ,از دست
خواهد رفت و رشد زباني مغز نيز متاثر مي شود .
درنتيجه
ارزيابي شنوايي نوزادان در بدو تولد و غربالگري شنوايي آنها در
جلوگيري از آسيبهاي جدي به رشد گفتار وزبان نوزادان الزامي است
. درحال حاضر تجهيزات پيشرفته ارزيابي شنوايي با تستهاي مختلف
قادر به ارزيابي كل سيستم شنيداري مي باشد .
آزمون هاي
بررسي شنوايي دردوران كودكي، به عنوان جزئي ازبررسي هاي معمول
تكامل
انجام مي شوند. نوع بررسي به سن كودك
بستگي
دارد. ارزيابي
شنوایی به دو روش می تواند اجرا شود. در یک روش،"
ABR" اصواتی
آهسته به کمک گوشیهای کوچک به گوش نوزاد وارد می شود. در دیگر
روش"OAE" گسیل
های اتوکوستیک به کمک میکروفونی کوچک از کانال گوش گرد آوری و
نتايج در مورد شنوایی نوزاد با آزمون اول جمع بندي مي شود . هر
دو آزمون بی
خطر و بدون درد و درحالت حواب گرفته مي شود.
تستهاي شنوايي
معمول در ارزيابي شنوايي نوزادان عبارتنداز:
الف
- تست غربالگری/تشخیصي شنوائی
( Screening/Diagnosis
OAE Test )
:
ب
- تست غربالگری یا تشخیصي بررسی سلامت اعصاب
شنوایی :( Screening /Diagnosis
ABR Test)
ج -
تست بررسی سلامت و عملکرد گوش میانی:
(Tgmpanometrg & Acoustic
Reflex Tests )
د-
تست تخصصی بررسی میزان دقیق شنوائی (ASSR
test )
ه
- تستهای رفتاری Behavioral tests))
5- ارزيابي
شنوايي بزرگسالان
ارزيابي
شنوايي بزرگسالان بسته به نوع مشكل شنوايي فرد آزمون خاصي را
مي طلبد و از ارزيابي هاي معمول سنجش شنوايي اديومتري ( سنجش
ميزان حساسيت شنيداري فرد به صدا ها در فركانسهاي مختلف ) و
تمپانومتري ( سنجش وضعيت پرده گوش و عملكردگوش مياني )گرفته
تا تستهاي تخصصي اعصاب شنوايي و ... .
در ارزيابي
شنوايي بزرگسالان با شكايت كم شنوايي بدون مشكل در گوش مياني
, ارزيابي هاي
تجويز سمعك نيز
براي فرد انجام و وارد روند تجويز سمعك مي شود
.
6-
توانبخشي شنيداري
براساس تعريف
انجمن شنوايي و گفتار آمريكا( ASHA)
در سال 1984،توان
بخشي شنوايي عبارت از مجموعه ي از
خدمات و شيوه هايي براي آسان نمودن ارتباط
دريافتي و بياني مناسب در افراد
دچار كاهش شنوايي است .(آلپينر.1993) تيم توان بخشي
شنوايي كه شامل:
شنوايي شناس،
آسيب شناس گفتار و زبان،روان شناس،مددكار،معلم
كودك كم شنوا،گروه هاي توانبخشي
ديگرچون : فيزيوتراپيست، كاردرمانگر)
ذهني و جسمي ) و...،والدين كودك و
متخصصين گروه پزشكي به ويژه متخصص گوش و حلق و بيني
،نورولوژيست و چشم پزشك مي
باشد خدماتي مانند:ارزيابي و تجويز
سمعك يا ديگر وسايل كمك شنوايي،مشاوره،آموزش
ارتباط،روش هاي ارتباطي شامل:زبان
اشاره،روش شفاهي ، روش دو زبانه و ....
و تربيت شنوايي ، آموزش زبان،گفتار
خواني،لب خواني و توليد گفتارو...ارائه مي گردد. در اين ميان
آموزش
مهارت هاي شنيداري از جايگاه خاصي بر
خوردار است،براي آموزش مهارت هاي شنوايي
، برنامه های مختلفي توسط محققين
مختلف وجود دارد،كه هدف مشترك همه ي آن ها افزايش
درك شنيداري گفتار و توجه شنيداري
به محركات گغتاري ، توانايي تمايز محركات شنيده شده و رشد آن
مهارتها و تشويق فرد كم شنوا در به كار گيري آن در زندگي
روزمره در ارتباز با افراد شنوا مي باشد.
در کودکان
هر زمان که آسیب شنوایی
رخ دهد و میزان آسیب هر چقدر که
باشد کاندید برای آموزش می شوند .آموزش در کودکان
قبل از دوره زبان آموزی با بعد از
دوره ی زبان آموزی متفاوت می باشد.برنامه
کودکان با کم شنوایی ملایم و متوسط
با کودکان با کم شنوایی شدید و عمیق متفاوت است.
بزرگسالانی که در کودکی دچار آسیب
شنوایی شده اند ودر بزرگسالی جهت آموزش
مهارت
های شنوایی مراجعه کرده اند کاندید نمی
شوند،چون زمان زیادی از آسیب شنوایی آن
هاگذشته است و احتمال موفقیت بسیار
کم است.
افراد
مبتلا به مشکلات سیستم
شنوایی مرکزی نیز کاندید این آموزش
ها میباشند.استفاده از نوع خاصی از آموزش مهارت
های شنوایی برای مشکلاتی غیر از
آسیب شنوایی مانند:آفازی،اختلال حافظه،اختلال یادگیری،عقب
ماندگی ذهنی و...وجود دارد.
آموزش مهارتهاي شنوايي يعني ایجاد
شرایط ارتباطی خاص برای کودکان کم
شنوا برای دستیابی به توانایی دردرک شنیداری گفتار که کودکان
شنوا بدون مداخله دیگران آنها را کسب می کنند .این
آموزشها سبب افزایش باقیمانده
شنوایی نمی شود اما باعث افزایش توانایی
فرد در
استفاده از اصوات موجود می شود یعنی تبدیل
توانایی های بالقوه به
بالفعل . اما بايد توجه داشت كه
تربيت شنيداري در كودكان كم شنوا جزو قابليتهاي آموزشي طولاني
مدت توانبخشي(Long
Term Potentials
)است.
7 - سمعک و دیگر وسایل کمک شنيداري ((Assistive
Listening Devices
سمعک
وسیله الکترونیکی است که با باطری کار می کند و می تواند صداها
را برای آسانتر کردن ارتباطات فرد کم شنوادر هر میزانی که
تنظیم شود ,
تقویت کند . سمعکها صدا را از میکروفن
دریافت می کنند و میکروفن محرکات صوتی را به الکترونیکی تبدیل
می نماید و پس از تقویت از طریق رسیور به گوش فرد می رساند.
ادیولوژیست
پس از انجام تستهای شنوایی ,
نوع و میزان کم شنوایی شما بدست آورده و تشخیص می دهد که آیا
شما نیاز به سمعک دارید یا نه و در آن صورت نوع و مدل سمعک را
تعیین می نماید .
سمعک انواع
مختلف دارد که بر اساس میزان کم شنوایی و ... نوع مناسب بیمار
با توجه به زیبایی شناختی برای بیمار در نظر گرفته می شود
.سمعکها براساس نوع مدار تشکیل دهنده به سه نوع طبقه بندی می
شوند :
آنالوگ
– قابل برنامه ریزی – دیجبتال ( نیمه دیجیتال – تمام دیجیتال –
هوشمند)
و براساس
نوع قرار گیری ظاهری به چند مدل :
1-
پشت گوشی ( BTE)(
بزرگ یا کوچک )
2-
داخل گوشی (ITE
)( داخل عمق کانال – داخل کانال – داخل صدفه )
3-
جیبی (
P )
رمز یک
سمعک خوب، تست آن توسط یک متخصص با تجربه شنوایی شناس (ادیولوژیست)
برای روشن ساختن نوع
کم شنوائی و سپس فیت درست یک سمعک
مناسب می باشد. اگر سمعک بدرستی تنظیم نشده باشد
بهترین نوع آن هم کار نخواهد کردو
بیمار رضایت نخواهد داشت . ادیولوژیست
پس از معاینه گوش شما با یک پنبه (Foam)
کوچک مجرای گوش شما را مسدود می کند . سپس کانال گوش شما به
وسیله یک ماده خميري سیلیکونی پر می شود پس از گذشت 5 دقیقه
ماده خارج شده و دوباره کانال معاینه می شود . سپس ماده فشرده
شده به آزمایشگاه قالب گیری فرستاده می شود . پس از گذشت یک
هفته جهت تنظیم سمعک و آگاهی از چگونگی مراقبت از آن به
ادیولوژیست خود مراجعه می نمایید .
اگر شخصی
را می شناسید که مشکل شنوایی دارد
:
روبه روی شخص
قرار بگیرید و با وضوح صحبت کنید .
جایی بایستید
که نور خوب داشته و سر و صدای زمینه کم باشد .
به وضوح و با
سرعت کم سخن بگوئید و لبهایتان را پنهان نکنید .
از حالات و
شکلهای چهره برای راهنماییهای مفید کمک بگیرید .
عباراتتان را
در صورت نیاز تکرار کنید .
صبور باشید
،مثبت و در آرامش بمانید .
بپرسید که
چگونه میتوانید به شنونده کمک کنید .
یک شخص با نقص
شنوایی را در بحثهایتان شرکت دهید تا از احساس انزوای بیمار
جلوگیری کنید .
* وسایل
کمک شنیداری (ALD s)
:
وسایل کمک
شنیداری (ALDs)
تجهیزات تقویتی هستند که برای کمک به افراد کم شنوا در
موقعیتهای شنیداری ویژه ( نه تمام موقعیتهای شنیداری ) طراحی
شده اند . به طور نمونه وسایل کمک شنیداری که صدای تلویزیون یا
تلفن را برای فرد کم شنوا تقویت
می نماید و یا وسایل کمک شنیداری وجود دارد که جهت
تقویت صدا در سالنهای تئاتر ، مکانهای مذهبی و مکانهای عمومی
طراحی شده است . سمعکها وسایلی هستند که در تمام موقعیتهای
شنیداری استفده می شوند اما در برخی موقعیتهای شنیداری ویژه و
خاص برای فرد کم شنوا مفید نمی باشند لذا در این موقعیتها باید
از(ALDs)
استفاده نمود .
ساختارALD
با سمعک یک فرق اساسی دارد و آن
اینکه تمام اجزاء سمعک اعم از میکروفون ، تقویت کننده و رسیور
در بدنه سمعک قرار دارند که روی گوش مورد استفاده قرار می
گیرند بنابراین میکروفون سمعک هم صدا و هم نویز را دریافت می
کند . در مقابل میکروفون ALD
جدا از بدنه وسیله می باشد و در محل منبع صوت قرار دارد که
مناسب ترین جا جهت دریافت سیگنال مورد نظر بدون حضور نویز می
باشد . در مجموع توانایی تقویت انتخابی سیگنال ( نه نویز)
بزرگترین وضیعت وسایل کمک شنیداری می باشد
.
روشی که برای
ارسال سیگنال از میکروفون به رسیور استفاده می شود مهمترین
فاکتوری است که از روی آن انواع گوناگون وسایل کمک شنیداری را
تقسیم می کنند و 4 روش اصلی وجود دارد که مورد استفاده قرار می
گیرد :
Hard Wired
: میکروفون به وسیله یک کابل نازک به رسیور وصل می شود . این
نوع از وسایل کمک شنیداری جهت مکالمات نفر به نفر مثل مکالمه
دو نفر در ماشین هنگام مسافرت مفید می باشد .
FM
: سیگنال به وسیله یک موج
FM رادیویی انتقال
داده می شود . سیستم آموزشی اغلب در کلاسهای آموزشی کودکان کم
شنوا مورد استفاده قرار می گیرد .
Infrared
: سیگنال به وسیله یک موج نوری مادون
قرمز ، شبیه به دستگاه کنترل تلوزیون در سمینارها و سالنهای
تاتر و مکانهای عمومی مورد استفاده می باشد . در سیستم
مادون قرمز وجود یک میدان دید واضح بین انتقال دهنده و
رسیور ضروری می باشد .
Loop: انتقال دهنده
به یک حلقه سیم که دورادور اتاق را گرفته است وصل می شود . حلق
سیم یک میدان الکترومغناطیسی تولید می کند که توسط رسیور
دریافت می شود . این سیستم فقط در کلاسهای آموزشی کودکان کم
شنوا یا در خانه هنگام تماشای تلویزیون مورد استفاده می باشد .
وسایل کمک
شنیداری هنگامی توصیه می شود که
فرد کم شنوا در مکانها و موقعیتهای خاصی دچار مشکل باشد (نه
همه موقعیتها ) برای نمونه هنگامیکه شما دوست دارید صدای
تلویزیون را بلند کنید افراد خانواده به شما اعتراض می نمایند
لذا یک سیستم FM
یا Loop می
تواند مشکل شما را برطرف نماید . میکروفون در جلوی بلندگوی
تلوزیون قرار می گیرد و طرف دیگر به رسیور وصل می شود بدین
وسیله خانواده شما بلندی صدای تلویزیون را در حد راحتی خود
تنظیم می کنند و شما هم بلندی صدای تلویزیون را در حد راحتی
دریافت خواهی نمود . در نتیجه مشکل خاص دیدن تلویزیون برطرف می
شود . شما باید وسایل کمک شنیداری را به همراه سمعک خود
استفاده نمایید تا کارایی سمعک شما بالا برود .
8- کاشت
حلزون Cochlear
Implant)
)
کاشت حلزون به
وسیله شنوائی است که درون گوش داخلی قرار داده می شود و برای
افراد
مبتلا به کاهش شنوائی عمیق که از سمعک نمی توانند
استفاده نمایند مفید می باشد .
اغلب سیستمهای کاشت حلزون دارای بخشهای زیر می باشند :
یک پردازشگر (Processor)
که اصول محیطی را به وسیله یک میکروفون دریافت نموده و پردازش
می کند .
یک سیم پیچ (C0il)
که به صورت جراحی در استخوان پشت گوش قرار داده
می شود .
یک سیم پیچ خارجی که به صورت
مغناطیسی به سیم پیچ داخلی چسبیده است و به طور الکترومغناطیسی
سیم پیچ داخلی را فعال می کند .
یک مجمو عه الکترود که به
صورت جراحی در داخل گوش داخلی قرار داده می شود
تحقیق و بررسی
درباره کاشت حلزون به 30 سال پیش برمی گردد . در طی این مدت ،
سیستم کاشت حلزون از تک کاناله به چند کاناله (چند الکترود)
پیشرفت نموده است و فواید آن برای فرد دریافت کننده افزایش
یافته است .
کاشت حلزون به
عنوان یک روش پزشکی مناسب برای درمان کاهش شنوایی حسی عصبی
عمیق در افراد بزرگسال و کودکان تشخیص داده شده است (مطرح می
باشد ).درسالهای اخیر اعلام شد که بیش از بیست هزار نفر در
سرتاسر جهان از این سیستم استفاده می کنند .
کاشت حلزون چه تفاوتی با سمعکها یا دیگر وسایل تقویتی که به
افراد کم شنوا در شنیدن کمک می نمایند دارد ؟
سمعکها یا
وسایل مشابه آنها تقویت کننده هستند . آنها طوری طراحی شده اند
که اصوات را برای افراد کم شنوا بلندتر یا واضح تر می کنند و
سپس این افراد بیشترصداها را دریافت می کنند . برخی افراد
ناشنوا هستند زیرا در اثر ضربه ، بیماری یا عوامل دیگر گوش
داخلی شان کاملا آسیب دیده است لذا فقط تقویت اصوات از طریق یک
سمعک فایده زیادی برای این افراد نخواهد داشت . سیستم کاشت
حلزون از بخشهای آسیب دیده حلزون
عبور کرده و اصوات را به صورت الکتریکی مستقیما به عصب شنوایی
ارسال می کند و بدین وسیله شنوایی مفیدی برای افراد ی که از
سمعکها استفاده مفیدی
نمی توانند داشته باشند ، فراهم می آورد .
چه کودکانی می
توانند کاندید کاشت حلزون شوند ؟
تعیین واجد
شرایط بودن جهت کاشت حلزون در کودکان ناشنوای مادرزادی یک
فر]یند است . در کودکان
کم شنوای حسی عصبی عمیق باید عدم
کارایی سمعک باید تایید شود و نیز کودک باید فاقد موانع
پزشکی
برای عمل جراحی باشد . کودک و والدین باید انگیزه بالایی داشته
باشند و توقعات و انتظاراتشان
معقول و منطقی باشد .به طور
ایده آل تر ، کودک باید به یک برنامه آموزشی که تأکید
بر تکامل مهارتهای
شنیداری زبان دارد
دسترسی داشته باشد . تحقیقات کلینیکی بیان می کند پایین تر
بودن سن کودک هنگام
کاشت حلزون در کسب بهتر مهارتهای زبانی و
گفتاری نقش دارد
.
افراد بزرگسال
در چه شرایطی کاندید
کاشت حلزون می شوند ؟
افرادی که
مبتلا به یک کاهش شنوائی شدید تا عمیق بعد از سن زبان آموزی می
باشند و نیز درصد تشخیص
گفتار آنها در بهترین شرایط تقویتی (
Best - Aided )
40% یا کمتر باشد می توانند کاشت حلزون
انجام دهند .
محدودیتهای کاشت حلزون چیست
؟
سیستم کاشت
حلزون نوعی فن آوری است که جانشین یکی از ارگانهای حسی
پیچیده انسان می شود . لذا دارای محدودیتهایی می باشد .
کاشت حلزون نمی تواند به همه افرائ مبتلا به
اختلال شنوائی عمیق کمک نماید. کاندیدهای کاشت حلزون باید با
دقت بسیار زیاد انتخاب شوند . وضعیتهایی وجود دارد که احراز
صلاحیت فرد جهت کاشت حلزون جلوگیری می
نماید لذا کاشت حلزون به برخی افراد بیشتر از افراد دیگر کمک
می نماید . اصوات شنیده شده به وسیله کاشت حلزون با
شنیدن نرمال تفاوت دارد . فرد دریافت کننده کاشت حلزون یاد می
گیرد که اصواتی را که می شنود تعبیر و تفسیر نماید لذا زمان و
تمرین زیادی لازم است تا تشخیص فرد گسترش یابد .
مزایای کاشت حلزون چیست ؟
مزایای سیستم
تک کاناله در جهت کشف گفتار و اصوات محیطی محدود می باشد .
معمولا فهم گفتار بدون لبخانی در استفاده کننده های سیستم تک
کاناله دیده نشده است . در مقابل افرادی که
از سیستم چند کاناله استفاده می کنند توانایی فهم گفتار بدون
لبخوانی را دارا می باشند . در واقع بعضی از استفاده کنندگان
چند کاناله بدون لب خوانی فهم گفتاری کمی دارند اما برخی دیگر
به راحتی با تلفن صحبت می کنند . هر چند که هزاران نفر در جهان
کاشت حلزون شده اند اما هنوز هم جراحان و ادیولوژیستها قادر به
پیش بینی میزان موفقیت کاشت حلزون در افراد قبل از عمل جراحی
نیستند. تحقیقات نشان می دهد که سطح موفقیت کاشت حلزون در
افرادی که بعد از مرحله زبان آموزی ناشنوا شده اند بالاتر است
.
مشکلات
سیستم تعادل و اختلالات آن :
گوشهای ما
مسئول دو حس حياتي اما کاملا متفاوت هستند
: شنوايي و تعادل.گوش دارای اندام
های مجزای شنوايي و تعادل است که صداهای
دنيای اطرافمان و اطلاعات دروني
درباره وضعيت و حرکتمان را تشخيص مي دهد . ساختمان
های حسي داخل گوش ، اشکال متفاوت
اطلاعات را بصورت ايمپالسهای عصبي برگردانده تا از
طريق اعصاب به قسمتهای مختلف مغز ،
جايي که اطلاعات تجزيه و تحليل مي شوند ،
فرستاده شوند . توانايي ما در تفسير
اصوات و استفاده از اطلاعات ، درباره تعادل در
زمان نوزادی و کودکي شکل مي گيرد
. دارند .
درک ناخود آگاه وضعيت بدن در فضا به
ما اجازه مي دهد تا بايستيم و حرکت کنيم بدون
آنکه زمين بخوريم
.توانايي ايستادن
صاف و راه رفتن بدون آنکه بيفتيم به
حس تعادل ما بستگي دارد . ساختمانهايي در گوش
داخلي مثل دستگاه وسيتبولار(دهليزي)
شناخته شده اند که با تعيين وضعيت و حرکت سر در
ايجاد تعادل نقش دارند . دستگاه
وستيبولار از سه مجرای نيم دايره و دو دهليز ساخته
شده است .
دو ماکولاي درون و ستيبول در گوش
داخلي حرکت
خطي راحس مي کنند . بعنوان مثال هنگام
مسافرت با ماشين يا استفاده از آسانسور
موقعيت سر به نيروی جاذبه بستگي
دارد . تشخيص موقعيت سر در ارتباط با جاذبه به ما
کمک مي کند . بعنوان مثال ،
هنگاميکه درون آب عميق شيرجه مي زنيم به ما مي فهماند
از چه جهتي به سطح آب بياييم
.
حرکات چرخشي سر بوسيله
کريستا که در مجاري نيم دايره قرار
دارند تشخيص داده مي شوند . بنابراين حرکت سر در
هر جهتي بوسيله حداقل يک مجرا تشخيص
داده مي شود . اين اطلاعات باعث حفظ تعادل وثبات بينايي هنگام
حرکت سر مي شود.
در تعادل و حرکت گوشها دارای اين عملکرد
هستند : آگاهي از موقعيت سر و تشخيص
چرخش و حرکت سردر تمامي جهات . مغز اطلاعات
گوشها را با اطلاعات حاصل از گيرنده
هاي موقعيت در عضلات ، تاندونها و مفاصل و
اطلاعات بينايي بدست آمده از چشمها
ترکيب مي کند . ترکيب اين اطلاعات با هم ما را
قادر مي سازد تا بدون از دست دادن
تعادل در جهات مختلف حرکت کنيم.
مشکلات تعادلی انواع و علل مختلفی دارد
.سرگیجه دونوع دارد :
1-
سرگیجه حقیقی : دراین حالت بیمار دچار توهم
حرکتی می شود و عدم تعادل به درجات مختلف ظاهر می شود . سرگیجه
علت های مختلفی دارد که شایع ترین آنها مربوط به بیماریهای گوش
می باشد .
2- گیجی : که
همان سیاهی رفتن چشمها و منگی موقت است .
افراد دارای
سرگیجه و عدم تعادل عمدتا از طرف پزشکان گوش و حلق و بینی و یا
دیگر تخصص ها به کلینیک شنوایی سنجی مراجعه کرده و ادیولوژیست
تستهای خاصی را برای آنها انجام می دهد تا منشا سرگیجه شان
مشخص شود .
10- مشکلات
شایع سیستم شنوایی و تعادل :
عبارتنداز :
1-
کم شنوایی ( که انواع / علل
و تاثیرات آن شرح داده شد ) .
2-
وزوز گوش .
3-
درد گوش .
4-
خارش گوش .
5-
سرگیجه و عدم تعادل .
6-
عفونت و ترشح از گوش.
7-
ضربه به گوش و یاخونریزی از
آن.
8-
شکلات ناشی از عدم تحمل
صداها ,
پرشنوایی و یا دوشنوایی .
اگر شما هر
کدام از مشکلات فوق را دارید سریعا به پزشک گوش و حلق و بینی
مراجعه کنید تا در صورت لزوم به شنوایی شناس ارجاع دهد .
گفتار و زبان
گفتار
یکی از مهمترین ابزارهای ارتباطی بین انسانهاست که با
وجود پیشرفت تکنولوژی و توسعه دیگر مهارتهای ارتباطی
مانند نوشتار از اهمیت آنان کاسته نشده است . گفتار به
شکل تولید آواهای گفتاری با استفاده ازدستگاه گویایی
کوتاهترین و موثرترین شیوه برقراری ارتباط بین
انسانهاست و در تمام جوامع
انسانی به طورغالب و فراگیر مورد استفاده می گیرد .
زبان همان جنبه ذهنی و درونی گفتار است که در واقع
وسیله طبقه بندی افکار اندیشه ها و پیش نیاز ارتباط
کلامی و گفتار است . زبان در بردارنده قواعدی حاکم بر
بکارگیری گفتار نیزمی باشد و جریان
گفتار است . برای فراگیری رشد و تکامل گفتار و زبان
جنبه های مختلفی اعم از عوامل محیطی و بیولوژیکی
موثرند .
مراحل
رشد و گفتار زبان
اولین
نشانه ارتباط کودکان با ما از طریق گریه کردن ، غان
وغون ، بل بل کردن و تمامی صداهایی است که در هر دوره
نسی تولید می کند حتی گریه کودکان نیز در دوره های سنی
مختلف متفاوت است نوزادان تا 8 هفتگی گریه های خود را
در زمانهای کوتاه چند ثانیه ای با وقفه زمانی بین آنها
انجام می دهند تارهای صوتی به شدت مرتعش می شوند و با
هر پالس گریه فرکانس صورت به طور ناگهانی پایین می
افتد حالات گریه برای نیازهای مختلف متفاوت است گریه
های ناشی از گرسنگی یا درد در توانائیهای کم به وقوع
می پیوندند پس از 8 هفتگی یا کمی زودتر تولید صداها در
کنار گریه توسعه می یابد در این زمان است که کودک به
لبخند و گفتار مادرپاسخ می گوید و
صدای او بم تر می شود ، آهنگ بهتری پیدا می کند و در 4
ماهگی اولین صداهای حلقی و خنده ظاهر می شوند این
مرحله که همان غان و غون کردن است در واقع اولین
فعالیتهای کودک برای تولید گفتاراست زبان حرکت عمودی و
افقی خود را شروع می کند تارهای صوتی با آن هماهنگ می
شوند و حرکات لب و زبان به شکل تقلیدی صورت می گیرد تا
پایان 6 ماهگی صداها طولانی تر و قوی ترمی شوند و
دراین مرحله است که صداسازی های تکراری دارد و با
شنیدن صداهای اطرافیان صداسازی او بیشتر می شود
کودکانی که مشکلی از نظر شنوایی یا ذهنی نداشته باشند
از این هنگام بصورت آگاهانه به توسعه صداسازی و ارتباط
بیشتر ازاین طریق می پردازند و کودک با
بکارگیری ترکیبات هجایی دو تایی معنادار و درک بار
معنایی آنها به استفاده از واژه های ساده می پردازد به
طور مثال ( م م ) یا (ب ب ) را برای مامان و بابا بکار
می گیرد . در واقع دریافت پاسخ از طرف محیط معنای کلمه
را برای کودک ایجاد می کند بیشترین کودکان تا قبل از
یکسالگی و یا حداکثر 15 ماهگی اولین کلمات را می گویند
و زمانیکه که تعداد کلمات بیانی آنها به 50 تا 60 عدد
رسید آنها را ترکیب کرده و به شکل دو تایی یا جملات
ساده به کار می برند مثلا : مامان آب
به این معنا که مامان آب بده . البته باید در
نظر داشت که هر کودکی بسته به شرایط صمیمی محیطی و
موروثی منحصر به فرد است و ویژگیهای او در گفتار
متفاوت از دیگری است البته فراموش نکنیم کودک در
پیشرفت در بیان کلمات متناسب با درک و شناخت او از
محیط پیش می رود . معمولا رشد گفتار و کاربرد زبان پس
از دو سالگی مسیر صعودی سریعی دارد و کودک تا سالگی می
تواند از تمام پیچیدگیهای زبان برای رساندن مقصود خود
استعفا کند .
برخی
نکات در مورد رشد گفتار و زبان
-
دخترها زودتر از
پسرها حرف زدن را شروع می کنند و تا حدود 3 سالگی نیز
پیشرفت سریعتری دارند .
-
اولین فرزندان خانواده به علت توجه
بیشتر اطرافیان رشد سریعتری درزمینه گفتار دارند البته
در صورت وجود فاصله سنی 5 سال بین فرزندان اول و دوم
کودک دوم هم معمولا از خصوصیات و شرایط فرزند اول
خانواده بهره مند است .
-
نقش والدین در فراگیری زبان کودک نیز
بسیار مهم است والدین که با عشق و علاقه وقت
بیشتری صرف کودک می نمایند نسبت به والدین
نگران و مضطرب و یا بی تفاوت درتسهیل گفتار کودک نقش
موثرتری دارند .
-
خوشایند کردن فرایند
صداسازی برای اطفال آن را توسعه می دهد . انجام
بازیهای صوتی با نوزادان توصیه می شود .
-
اگر قرار است کودکان سخنگویان خوبی
باشند باید گفتار خوب را بشنوند باید با کودکان آهسته
تر صحبت کرد طول عبارات کوتاه باشد قبل از شروع عبارات
بعدی باید یکی دو ثانیه مکث کرد و در زمان صدا سازی
کار او را قطع نکرد تا کودک راحت تر بتواند گفتار را
بیاموزد .
-
هر چند که مهارتهای رشد حرکتی کودک بی
ارتباط با رشد گفتار نیست و معمولا کودک در زمان راه
رفتن اولین کلمات معنادار را می گوید ولی برخی کودکان
در مهارتهای حرکتی سریعتر هستند یعنی زود راه می روند
، می دوند ولی دیرتر صحبت می کنند یا برعکس این نباید
موجب نگرانی والدین گردد .
فرایند تولید گفتار
در
اینجا فرآیند تولید تولید گفتار به اختصار بیان می شود
.
فرآیند تولید گفتار بر خلاف آنچه به نظر می آید فرآیند
پیچیده است که مکانیسم های مختلفی را درگیر می کند قبل
ازهرچیز برای تولید گفتار باید فرد دریافت مناسبی
داشته باشد . بطریکه تمام حواس او اطلاعات از محیط
دریافت کرده و مرکز تفسیر یعنی مغز آنها را تفسیر و
مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد . برای انجام هر فعالیتی
دستور اولیه از مغز صادر می شود و درکل نیز هماهنگی
اصلی نیز با سیستم مغز و اعصاب مرکزی است برای تولید
صدا منبع تهیه مواد اولیه یعنی هوای لازم ششهاست که با
هواسازی تارهای صوتی را به ارتعاش در آورده پس از
ایجاد و صداسازی از حنجره این صدا باید تشدید شود که
حفرات فوقانی تر مانند بینی ، حلق ، دهان این کار صورت
می گیرد و پس از آن تولید کننده ها یعنی لب ها و زبان
با حرکت خود شکل صداها را ایجاد می کنند به طور مثال
برای تولید صداهای ب تشدید صدا بیشتر در دهان صورت می
گیرد لبها با هم برخورد می کنند و موقعیت زبان ثابت
است با با زشدن لبها صدای (ب) ایجاد می کند .
گفتار درمانی
گفتاردرمانی یکی از رشته های علوم پزشکی در شاخه توان
بخشی است که به مطالعه ی جنبه های مختلف گفتار و زبان
و تشخیص و درمان اختلالات مربوط به آن می پردازد کسی
که در رشته گفتاردرمانی تحصیل می کند به عنوان آسیب
شناس گفتار و زبان شناخته می شود که در طی گذراندن
دوره تحصیل با یادگیری علوم پایه مانند نور و اناتومی
و فیزیولوژی مکانیسم گفتار زبان شناسی ، آواشناسی ،
روانشناسی ، روانپزشکی و آموختن دروس تخصصی مانند
بیماری شناسی ارزیابی و درمان اختلالات گفتار و زبان
می تواند در این زمینه مشغول بکار شود .
آسیب
های گفتار و زبان بسیار متنوع می باشند و از کودکی تا
بزرگسالی مشاهده می شوند که از میان آنها می توان به
لکنت اختلالات تلفظی ، اختلالات گفتار و زبان در
کودکان دارای مشکل یادگیری زبان و کودکان کم شنوای عقب
مانده ذهنی ایتستیک ، بیماران سکته مغزی
و اختلالات گفتاری ناشی از فقدان حنجره و آسیب
های آن اشاره کرد و ازطرفی هر نوع مشکل در گفتار و
زبان موجب اشکال در عملکرد ارتباط و در واقع موجب
اشکالاتی در روابط اجتماعی فرد می شود که به ویژه در
مورد کودکان مشکلات عاطفی ، آموزشی دوران مدرسه ناشی
از اختلال گفتاری شیوع دارد در واقع اشکالات ارتباطی
بهداشتی روانی فرد و خانواده را هم در هم می ریزند پس
با آشنایی هر چه بیشتر با فرآیند طبیعی گفتار می توان
زود ترین زمان ممکن و جو اختلال گفتاری را تشخیص داده
و با مراجعه به کلینک های گفتار درمانی و مشاوره با
آسیب شناس گفتار و زبان شرایط پیش
گیری و یا درمان را مهیا کنیم .
انواع
اختلالات گفتار و زبان
دردسته بندی اختلالات گفتار و زبان می توان به چند
شیوه عمل کرد . از آنجا که گفتار
جنبه های مختلفی دارد اشکال
در هر کدام ازاین جنبه ها اختلال محسوب می شود که به
شرح زیر است :
-
اشکال در تلفظ آواها ( اختلال توحید با منشا عصبی
عضلانی ، اختلال تولید
عملکردی )
-
اشکال در به کارگیری درست دستور زبان و نحو ( اختلال
زبان در بیماران دچار
آسیب مغزی و ........)
-
اشکال در محتوای کلام و کاربرد متناسب با موقعیت
عبارات ( در بیماران اتیستیک و....)
-
اشکال در جریان روان گفتار و به شکل مکث تکرار
.......( لکنت و بریده گویی )
در
دسته بندی دیگر می توان اختلالات گفتار را بر اساس
مکانیسم مختل ایجاد کننده اشکال گفتاری طبقه بندی کرد
:
1-
اختلال گفتار به علت نقص ساختاری در اندام گویایی (
اختلال شدید ............)
2-
اختلال گفتار به علت آسیب حس شنوایی ( کم شنوایی ها به
درجات مختلف )
3-
اختلالات گفتاری به علت وجود آسیب در سیستم مغز و
اعصاب مرکزی ( آغازی و ....)
4-
اختلالات گفتاری به علت وجود تفاوتهای جزئی در عملکرد
مغز ( نارساخوان و ......)
5-
اختلالات گفتاری به علت عدم وجود هماهنگی حسی ( اقیسم
و .......)
6-
اختلالات گفتاری به علت وجود عقب ماندگی ذهنی ( تاخیر
در گفتار و ......)
7-
اختلالات گفتاری ناشی از عوامل محیطی و سایکولوژیکی (
لکنت و ..... )
یکی
از دسته بندی های کلی در اختلالات گفتار و زبان بر
اساس درگیری بخشی از فرآیند ایجاد آن است که به صورت
زیر است :
1)
اختلال تولید
2) اختلال شدید
3) اختلال صدا سازی
4) اختلال زبانی
البته
در کل می توان اشکالات گفتار و زبان را به دو دسته :
1- اختلالات رشد و 2- اختلالات اکتسابی تقسیم کرد .
اختلالات اکتسابی می توانند پبش از زبان آموزی یا پس
از زبان آموزی ایجاد شوند و پیش آگاهی درمان هر کدام
از این اختلالات با توجه به سیستم درگیر، سن تشخیص
بیماری و عوامل ایجاد کننده تسهیل کننده متفاوت است که
در بخشهای بعدی در مورد هر کدام از اختلالات توضیحاتی
داده می شود .
برخی
نشانه های اختلالات گفتار و زبان در کودکان
بهتر
است والدین گوش به زنگ و مراقب باشند تا در صورت
مشاهده هر یک از نشانه های زیربرای مشاوره نزد آسیب
شناس گفتار و زبان بروند تا حتی در صورت لزوم ارجاع به
دیگر متخصصان نیز صورت گیرد :
1-
اگر صداسازیهای کودک به طور قابل توجهی بعد از 8 – 7
ماهگی کاهش یافت .
2-
اگر کودک تا 18 ماهگی اولین کلمه معنادار را بیان نکرد
.
3-
درصورتی که کودک تمایل به برقراری ارتباط ندارد و در
ایجاد یک رابطه ساده با تماس چشمی مناسب مشکل دارد.
4-
اگر گفتار کودک تا پایان 42 ماهگی وضوح نداشته باشد و
توسط مخاطب نا آشنا درک نشود .
5-
اگر کودک در طی بیان کلمات در جمله
دچار مکث شدید تکرار بیش از حد یا کشیده گویی صداها
شود .
6-
اگر کودک در 4 سالگی در بیان داستان کوتاه و توصیف
خاطرات روزانه ناتوان است .
7- در
صورتی که کیفیت صدای کودک به شکل قابل توجهی گرفته خشن
و یا نامطلوب می باشد .
